Limit dzienny i drawdown

Teza tej lekcji: limit to decyzja z góry, nie w środku emocji

W złym dniu mózg nie chce „skończyć” — chce „odzyskać”. Limit dzienny i maksymalny drawdown to reguły, które za Ciebie podejmują decyzję, zanim emocje ją przejmą. Nie ma „być może” w limicie: jest liczba, moment przerwania i procedura powrotu.

Lekcja odpowiada na trzy pytania: ile transakcji mieści budżet dnia, skąd wziąć limit i co robisz po jego wyczerpaniu.

Przelicz limit na R — inaczej nie wiesz, ile masz transakcji

Limit dzienny w procentach jest bezużyteczny, dopóki nie wiesz, ile transakcji się w nim mieści:

transakcje_do_limitu = limit_dzienny_% / ryzyko_na_transakcję_%

Ta tabela zmienia myślenie o limicie: przy 1% ryzyka i limicie 2% trzecia transakcja dnia jest już poza regułami — nawet jeśli to „najlepszy setup tygodnia”. Limit przestaje być abstrakcyjną liczbą, a staje się licznikiem.

Limit w R daje stałą liczbę transakcji i zmienną kwotę, limit w procentach odwrotnie.

Pełny rachunek: 20 000 PLN, ryzyko 1%, limit 3R

Kapitał 20 000 PLN, ryzyko 1% na transakcję, limit dzienny 3R:

ryzyko na transakcję  = 1,0% × 20 000 PLN = 200 PLN = 1R
limit dzienny         = 3R × 200 PLN      = 600 PLN
limit dzienny w %     = 600 / 20 000      = 3,0% kapitału
straty do limitu      = 3R / 1R           = 3 transakcje

Trzecia strata domyka budżet, więc czwarte wejście pojawia się tylko wtedy, gdy wcześniejsza transakcja zamknęła się lepiej niż pełne −1R. Wynik dnia licz po kosztach, bo wyjście na zero też kosztuje.

Wariant z ryzykiem 2%

ryzyko na transakcję  = 2,0% × 20 000 PLN = 400 PLN = 1R
limit dzienny         = 3R × 400 PLN      = 1 200 PLN
limit dzienny w %     = 1 200 / 20 000    = 6,0% kapitału
straty do limitu      = 3R / 1R           = 3 transakcje

Trzy straty pod rząd kosztują teraz 1 200 PLN, czyli 6% kapitału, bo R skaluje się z size.

Kontrola wyniku

ścieżka kapitału   20 000 − 600 = 19 400 PLN   19 400 / 20 000 = 0,97 → −3,0%
                   20 000 − 1 200 = 18 800 PLN 18 800 / 20 000 = 0,94 → −6,0%
koszt odrobienia   0,03 / 0,97 = 3,1%          0,06 / 0,94 = 6,4%

Obie drogi zgadzają się z limitem w procentach. Zapis procentowy zmienia natomiast liczbę transakcji razem z ryzykiem: przy limicie 3% kapitału i ryzyku 2% drugie R wyprowadza dzień poza limit.

Jak ustawić limit dzienny

Punkt startowy: 2–3% rachunku dziennie (więcej w regule 1–2%). Konkretnie:

Kluczowe: limit egzekwujesz narzędziowo, nie „postanowieniem”. Telefon z dala, platforma zamknięta, notyfikacja ustawiona. Wewnętrzne „tym razem się powstrzymam” przegrywa w stresie.

Limit wyczerpujący się raz na sto sesji jest ubezpieczeniem, a pękający co trzecią sesję wskazuje na problem w setupach.

Limit z danych, nie z wrażenia

Limit bierzesz z rozkładu wyników dziennych. Trzy liczby z dziennika: średnia dnia, odchylenie standardowe dnia i najdłuższa seria strat.

limit_dzienny ≈ średnia_dnia + 2 × odchylenie_std_dnia

Model normalny to punkt wyjścia, bo wyniki dnia są skośne; domykasz go na własnych danych.

Rozkład z dziesięciu sesji nic nie mówi. Rozstrzygający pomiar zaczyna się na próbce około 62 transakcji, wyprowadzonej w lekcji expectancy i drawdown.

Trzy poziomy limitów i ich kolejność

Kolejność jest hierarchiczna. Nadrzędny jest drawdown od szczytu, bo opisuje stan kapitału i obowiązuje nawet wtedy, gdy nowy dzień daje świeży budżet w R. Dalej działa limit dzienny, a na końcu ryzyko na transakcję.

szczyt 20 000 PLN, dziś 18 600 PLN  →  −7,0% od szczytu  →  połowa size
1R przy połowie size = 100 PLN;  3R = 300 PLN = 1,6% kapitału (nie 3%)
dzień zamknięty przez limit dzienny, nazajutrz nadal połowa size
powrót do pełnego size: wyjście z przedziału poniżej −5% ORAZ 10 transakcji zgodnych z planem

Gdy dwa poziomy zadziałają razem, wygrywa reguła bardziej konserwatywna: limit zamyka dzień, ale próg obsunięcia nadal trzyma size o połowę niżej. Reset limitu dziennego nie znosi progu obsunięcia i tu najczęściej łamie się własną procedurę.

Drawdown mierzony od szczytu

Drawdown to spadek od szczytu rachunku, nie od „początku dnia”. Maksymalny drawdown, który Cię wyłącza (np. 10%), chroni przed spiralą: serię strat zamienia w pauzę, nie w „odrabianie”. Po pauzie wracasz do mniejszego size albo do dziennika.

Obsunięcie od szczytu jest stanem i nie resetuje się z nowym dniem, a strata dnia jest zdarzeniem. Pomylenie tych pojęć kończy się „nowym startem od poniedziałku”.

Dlaczego obsunięcie jest droższe, niż wygląda

Strata i jej odrobienie nie są symetryczne. Wzór na zwrot potrzebny do powrotu do szczytu:

potrzebny_zwrot = drawdown / (1 − drawdown)

To jest cała arytmetyka, która uzasadnia limit: przy −50% musisz podwoić to, co zostało, żeby wrócić do zera na krzywej. Rynek nie wie, że odrabiasz — nie zwiększy Ci stopy zwrotu. Dlatego maksymalny drawdown nie jest „konfiguracją”, tylko dolną granicą, poniżej której gra się kończy.

Praktyczna konsekwencja: lepiej trzy dni po −2% niż jeden dzień po −6%, bo dystans do progu pauzy jest inny.

Progi pauzy

Liczby są ilustracyjne — istotna jest struktura: im większe obsunięcie, tym dłuższa pauza i tym twardsze, policzalne kryterium powrotu. Kryterium „aż poczuję się pewnie” nie jest kryterium, bo nie da się go zweryfikować.

Progi pauzy i limit dzienny działają w dwóch skalach czasu. Dzień z wyczerpanym limitem rzadszy niż raz na dwadzieścia sesji jest normalnym kosztem handlu, a co drugą sesję — problemem w systemie wejść.

Co dalej po trafieniu limitu

Sama liczba nic nie zmieni bez procedury na moment po jej przekroczeniu. Cztery decyzje podejmujesz przed sesją, nie po limicie.

Przesunięcie limitu w trakcie dnia unieważnia mechanizm niezależnie od wyniku. Negocjujesz go w jedynej chwili, w której się do tego skłaniasz, czyli po stracie; rozszerzenie zakończone zyskiem uczy nawyk mocniej niż strata, bo „zadziałało”.

Limit wyczerpany złamaniem procedury oznacza przerwę do pisemnego nazwania przyczyny, bo powtarzalny błąd wykonania kosztuje więcej niż zły dzień rynkowy.

Co robić po serii strat (bez revenge tradingu)

1. Zatrzymaj się — osiągnięty limit = koniec sesji. Nie ma „ostatniego trade’u na poprawę”.
2. Zmniejsz size — po obsunięciu 5%+ handlujesz połową normalnego size, aż dziennik pokaże stabilny proces.
3. Wróć do dziennika — znajdź, co było wspólne w stratach: za duży size? wejście pod trend? zmiana reguł w trakcie?
4. Przywróć pełny size tylko na podstawie danych — np. po 10 transakcjach zgodnych z planem, nie po „dobrym samopoczuciu”.

Revenge trading to nie „słabość charakteru” — to brak procedury. Psychologia tradera mówi o mechanizmie; ta lekcja daje regułę wykonawczą.

Tabela decyzyjna

Proza zostawia miejsce na interpretację, a w sesji interpretacja kosztuje. W żadnym wierszu poprawna reakcja nie zwiększa aktywności.

Kiedy limit mówi „nie handluj”

1. Wyczerpany budżet transakcji na dziś. Licznik jest bezwzględny — nie „prawie bezwzględny”. Trzy straty przy limicie 3R kończą sesję również pół godziny przed zamknięciem.
2. Jesteś w połowie limitu i „musisz” odrobić. To stan, w którym limit istnieje właśnie po to, żeby Cię zatrzymać.
3. Obsunięcie przekroczyło próg pauzy. Handel z pełnym size w pauzie to złamanie procedury. Świeży budżet dzienny nie znosi progu obsunięcia, bo oba progi mierzą różne rzeczy.
4. Zmieniasz limit w trakcie sesji. Każde „dziś wyjątkowo” jest dowodem, że limit nigdy nie był regułą.
5. Jedynym powodem wejścia jest wynik dnia na minusie. To próba odzyskania straty, nie setup z planu; ta sama transakcja oceniona rano najczęściej nie trafiłaby do arkusza.
6. Przerwa z tytułu obsunięcia jest aktywna. W pauzie nie handlujesz nawet minimalnym size, bo procedura obejmuje wszystkie pozycje.

Ten sam limit w trendzie i w konsolidacji

Limit dotyczy ogona rozkładu, a nie średniej, więc ta sama liczba 3R zachowuje się inaczej w każdym środowisku.

W konsolidacji cztery podejścia po 1R dają −4R, choć błędna była jedna teza, a expectancy systemu pozostaje bez zmian.

Sprawdzasz to na danych: etykieta struktury dla każdej sesji, odsetek sesji z wyczerpanym limitem w obu środowiskach i odchylenie standardowe wyników dziennych. Jeśli limit pęka w konsolidacji trzy razy częściej, decydujesz z góry: pominięcie tych sesji, niższe ryzyko w tym środowisku albo akceptacja przerw.

Typowe błędy

• Limit „ustalony w głowie” — bez zapisu i alarmu nie istnieje w stresie.
• Limit w procentach bez przeliczenia na R — nie wiesz, ile transakcji realnie mieści się w budżecie dnia.
• Limit wzięty z sufitu — liczba wybrana dlatego, że „brzmi rozsądnie”, bez sprawdzenia dziennika.
• Zwiększanie limitu „bo to był zły dzień rynkowy” — to zmiana reguł w trakcie gry.
• Drawdown mierzony od „wczoraj” — drawdown liczysz od szczytu, inaczej „odrabianie” maskuje spiralę.
• Limit liczony od pełnego size w obsunięciu — odpowiada wtedy dwa razy większemu ryzyku, niż ponosisz.
• Powrót do pełnego size „na czuja” — powrót oparty na danych, nie na samopoczuciu.
• Zapis bez kategorii przyczyny — wpis „przekroczony limit” nie mówi, czy zawinił setup, wykonanie czy psychologia.

Ćwiczenie mierzalne

Zapisz w arkuszu: limit dzienny w % i w PLN, ryzyko na transakcję, liczbę transakcji mieszczących się w limicie (ze wzoru), maksymalny drawdown w % oraz progi pauzy z kryteriami powrotu w liczbie transakcji. Dodaj notyfikację przy limicie i policz potrzebny zwrot ze wzoru DD / (1 − DD). Przez kolejne 10 sesji odhaczaj „limit nieprzekroczony / przekroczony i wykonana procedura”.

Dołóż drugi arkusz na dane: średnia dnia, odchylenie standardowe i najdłuższa seria strat. Limit z planu porównaj z progiem średnia + 2 × odchylenie.

Częste pytania

Jaki limit dzienny jest sensowny?

Punkt startowy to 2–3% rachunku, ale najpierw przelicz go na liczbę transakcji: limit podzielony przez ryzyko na transakcję. Przy 1% ryzyka i limicie 2% masz dwie transakcje — nie „do dwóch procent”. Ważniejsze niż wielkość jest to, że limit istnieje i jest egzekwowany.

Dlaczego obsunięcie 50% wymaga zwrotu 100%?

Bo procenty liczy się od coraz mniejszej podstawy. Ze 100 PLN zostaje 50 PLN, a do powrotu na 100 PLN trzeba podwoić to, co zostało. Wzór: potrzebny zwrot = DD / (1 − DD). To dlatego maksymalny drawdown chroni rachunek skuteczniej niż jakakolwiek pojedyncza decyzja.

Czy mogę „złamać limit” raz, bo setup był pewny?

To dokładnie moment, w którym limit przestaje istnieć. Lepszy pewny setup w limitowanej sesji niż „pewny” setup poza regułami — a jeśli łamanie limitu wyjdzie na plus, nagradza nawyk, który przy następnej okazji zabierze więcej.

Czym różni się drawdown od straty dnia?

Drawdown liczy się od szczytu rachunku i pokazuje cały spadek, nie tylko dzień. To on wyznacza pauzę i zmniejszenie size. Strata dnia jest zdarzeniem lokalnym; drawdown jest stanem, w którym się znajdujesz.

Czy limit dzienny liczy się na instrument, czy na cały rachunek?

Na cały rachunek. Limit 3R opisuje dzień, a nie pojedynczą pozycję, więc dwie otwarte pozycje po 1R ryzyka każda zajmują 2R z tego samego budżetu. Przy instrumentach skorelowanych ryzyko sumuje się szybciej, niż wygląda na osobnych wykresach — sposób liczenia takich przypadków opisuje lekcja o ryzyku portfelowym.

Czy prowizje i swap wchodzą do dziennego limitu?

Tak, bo limit dotyczy wyniku rachunku, a nie „czystego” wyniku z platformy. Prowadź jednak dwie kolumny: wynik przed kosztami i po kosztach. Jeśli limit wyczerpuje się głównie po kosztach, problemem nie jest rynek, a zbyt duża liczba transakcji w stosunku do przewagi — czyli to, co opisuje lekcja o koszcie round-trip.