Theta opcji — jak działa rozpad czasu

Co ta lekcja wyjaśnia i dla kogo

Ta lekcja pokazuje, jak policzyć dzienny koszt thety w złotych i jako procent zapłaconej premii, dlaczego rozpad przyspiesza przed wygaśnięciem oraz jak dobrać serię opcji do horyzontu własnej tezy. Jest dla czytelnika, który rozumie już składniki premii, ale wybiera kontrakt po cenie, a nie po relacji czasu do oczekiwanego ruchu. Wszystkie liczby w przykładach są ilustracyjne, a mnożnik, prowizje i kalendarz sesji potwierdź u swojego brokera.

Czym jest theta i dlaczego rozpad nie jest liniowy

Opcja to prawo o skończonym terminie: wygasa w dniu, który wynika z serii. Theta mierzy, ile wartości czasu ubywa z niej każdego dnia. Najważniejsza obserwacja praktyczna: rozpad nie jest liniowy. Przyspiesza w miarę zbliżania się do wygaśnięcia i jest najszybszy dla opcji ATM, czyli takich, których strike leży blisko aktualnej ceny instrumentu bazowego.

Dlatego dwie opcje na ten sam instrument potrafią zachowywać się zupełnie inaczej. Seria z 60 dniami do wygaśnięcia oddaje wartość czasu wolno, seria z 7 dniami traci ją każdego dnia. Premia składa się z wartości wewnętrznej i wartości czasu, a theta zjada tę drugą część.

Theta dziennie jako procent premii — jak to policzyć

Sama theta w punkcie nie mówi, czy pozycja ma czas na realizację tezy. Dopiero odniesienie jej do premii daje liczbę, którą można porównywać między seriami.

koszt thety na dzień (PLN) = theta × mnożnik × liczba kontraktów
udział thety w premii (% dziennie) = theta / premia × 100
koszt utrzymania przez X dni = koszt dzienny × X   (szacunek dolny, bo theta przyspiesza)
liczba kontraktów = (kapitał × ryzyko na transakcję) / (premia × mnożnik)

Przykład (liczby ilustracyjne): seria z 30 dniami, premia 4,00 i theta 0,05 oddaje 1,25% premii dziennie. Seria z 7 dniami, premia 1,20 i theta 0,09 oddaje 7,5% dziennie — sześć razy więcej w relacji do ceny. Po dwóch tygodniach pierwsza struktura straciła kilkanaście procent premii, druga nie ma już czego tracić.

Z tych wzorów wynika jedna reguła decyzyjna. Wejście w długą opcję ma sens, gdy spełniony jest warunek:

oczekiwany ruch > koszt thety w horyzoncie + koszt spreadu i prowizji

Lewą stronę szacujesz z delty i własnego scenariusza, prawą liczysz z platformy. Jeśli nierówność nie zachodzi, struktura jest niedopasowana — niezależnie od tego, jak dobrze wygląda wykres. To ten sam rachunek, który opisuje definicja setupu.

Kogo kosztuje theta

• Kupujący opcję płaci thetę codziennie: premia spada nawet wtedy, gdy cena instrumentu bazowego stoi w miejscu. Kupuje czas i zmienność, więc musi wiedzieć, co może je przewyższyć: ruch ceny oraz wzrost zmienności implikowanej.
• Sprzedający opcję pobiera thetę, ale przyjmuje ryzyko skoku delty, żądania dodatkowego depozytu oraz straty większej niż zebrana premia. To handel ryzykiem, a nie darmowy dochód.

Wybór nie jest oceną, która strona jest lepsza — to decyzja o profilu wyniku: zarabiasz albo na ruchu i zmienności, albo na upływie czasu. Powiązania między Gregami opisuje osobna lekcja, a stronę zmienności — IV crush po wynikach.

Jak wybierać serię względem horyzontu

Porównanie IV ze zmiennością zrealizowaną pomaga rozstrzygnąć, czy w danym momencie płacisz za czas drogo, czy tanio. Sam poziom IV tego nie rozstrzyga, bo potrzebuje punktu odniesienia.

Koszt czasu Twojej pozycji: tabela do wypełnienia

Uzupełnij dla każdej serii, którą rozważasz, i porównaj wiersze między sobą, zanim wybierzesz jedną.

Kiedy theta mówi „nie handluj”

1. Koszt thety w planowanym horyzoncie przekracza oczekiwany ruch. Wtedy nie handlujesz tezą, tylko płacisz za czas, którego nie wykorzystasz.
2. Wybierasz serię z ostatnich dni, nie mając planu na ostatnie dni. Najszybszy rozpad zbiega się wtedy z najbardziej niepewną decyzją.
3. Jedynym argumentem za wejściem jest niska premia. Niska premia bywa skutkiem krótkiego czasu do wygaśnięcia, a nie okazją.
4. Uzasadniasz dalsze trzymanie tym, ile już zapłaciłeś. Poniesiony koszt nie jest argumentem za utrzymaniem pozycji; decyduje aktualna relacja thety do oczekiwanego ruchu.

Typowe błędy

• „Opcja jest tania, więc kupuję” — niska premia często oznacza bliskie wygaśnięcie i wysoką thetę w relacji do ceny.
• Trzymanie do wygaśnięcia na pewniaka — ostatnie dni to najszybszy rozpad; plan wyjścia ustala się wcześniej, o czym mówi lekcja zarządzanie pozycją opcyjną.
• Mieszanie horyzontów — day trading opcją z trzema dniami do wygaśnięcia to gra w thetę, a nie w ruch ceny.
• Ignorowanie vegi — theta i zmienność implikowana potrafią ciągnąć wynik w przeciwne strony, zwłaszcza wokół zdarzeń z kalendarza.
• Porównywanie thety w punktach między seriami o różnej premii — bez odniesienia do premii liczby te nie są porównywalne.

Ćwiczenie mierzalne

Weź dwie opcje na ten sam instrument: jedną z około 30 dniami, drugą z około 7 dniami do wygaśnięcia. Zapisz premie i thetę dzienną, policz koszt thety w PLN oraz jej udział w premii, a następnie koszt utrzymania przez pięć dni. Uzupełnij tabelę z lekcji i sprawdź nierówność: czy oczekiwany ruch przewyższa koszt czasu i spreadu. Cel: dwie policzone serie i jedna decyzja — która z nich pasuje do Twojego horyzontu i dlaczego.

Częste pytania

Czy theta jest zawsze niekorzystna dla kupującego?

Tak — kupując opcję, płacisz za czas każdego dnia. Sensowność pozycji zależy od tego, czy oczekiwany ruch i wzrost zmienności przewyższają ten koszt. Inaczej mówiąc: theta nie przekreśla wejścia, ale wyznacza minimalny ruch, który musi się wydarzyć.

Jak policzyć, ile zjada theta?

Pomnóż thetę dzienną przez mnożnik i liczbę kontraktów, żeby dostać koszt w PLN, a następnie podziel thetę przez premię, żeby dostać udział procentowy. Ta druga liczba jest porównywalna między seriami, pierwsza — między pozycjami o różnym rozmiarze.

Czy sprzedający opcję nie ponosi kosztów?

Ponosi inne ryzyko: skok delty, żądanie dodatkowego depozytu i stratę większą niż zebrana premia przy gołej pozycji. Theta jest zapłatą za przyjęcie tego ryzyka, a nie dochodem bez kosztu.

Po co liczyć udział thety w premii, zamiast patrzeć na samą thetę?

Bo theta podawana w punkcie nie mówi nic o tym, jak długo pozycja może żyć. Dopiero podzielenie jej przez premię pokazuje, jaki procent wartości opcja oddaje każdego dnia — a to ta liczba decyduje, czy horyzont tezy w ogóle mieści się w czasie życia serii. Przy thecie 0,09 i premii 1,20 opcja oddaje 7,5% wartości dziennie, więc tydzień zwłoki kosztuje więcej niż połowę premii, jeszcze przed jakimkolwiek ruchem ceny.