Premia opcyjna

Definicja

Premia opcyjna to cena, jaką kupujący opcję płaci sprzedającemu w momencie zawarcia transakcji. Składa się z wartości wewnętrznej — różnicy między ceną wykonania a ceną instrumentu bazowego, jeśli jest dodatnia — oraz z wartości czasowej, która maleje wraz ze zbliżaniem się wygaśnięcia. Dla nabywcy opcji premia jest kosztem nieodwracalnym i jednocześnie maksymalną stratą na pozycji. To nie jest depozyt: premia nie wraca, nie jest zabezpieczeniem i nie podlega zwrotowi, nawet gdy opcja wygaśnie bezwartościowo.

Jak to działa

Premię wycenia się modelem, najczęściej Blacka-Scholesa; wejściami są cena bazowa, strike, czas do wygaśnięcia, stopa wolna od ryzyka i zmienność implikowana. Opcje na akcje w USA mają mnożnik 100, więc kwotowanie 2,50 USD oznacza 250 USD za jeden kontrakt, a wygaśnięcie przypada na trzeci piątek miesiąca. Wartość czasowa topi się nieliniowo: opcja przy pieniądzu traci najwięcej w ostatnich 30 dniach, a tempo przyspiesza w ostatnim tygodniu. Wzrost zmienności implikowanej podnosi obie części premii, spadek IV obniża ją nawet przy niezmienionej cenie akcji.

Przykład

Kupujesz jeden kontrakt call na akcję po 48,00 USD, strike 50,00, wygaśnięcie za 45 dni, premia 2,50 USD. Płacisz 2,50 × 100 = 250 USD plus 1 USD prowizji. Akcja rośnie do 52,00 USD na 5 dni przed wygaśnięciem: wartość wewnętrzna to 2,00 USD, wartość czasowa wynosi przykładowo 0,60 USD, więc premia 2,60 USD daje 260 USD przed kosztami, czyli 9 USD zysku netto. Jeśli akcja stoi w miejscu do wygaśnięcia, premia spada do zera i tracisz pełne 251 USD, mimo że cena akcji się nie zmieniła.

W praktyce

Na co patrzeć: delta, theta i zmienność implikowana, bo identyczna premia w dolarach może oznaczać zupełnie inną ekspozycję. Call za 2,50 USD z deltą 0,35 na akcji wartej 48 USD to inna pozycja niż call za 2,50 USD z deltą 0,12 na akcji po 30 USD. Pułapka kosztowa: szeroki spread bid-ask na opcjach mało płynnych spółek pochłania 10–20 proc. premii już przy wejściu. Podatkowo dochód z realizacji praw z opcji rozliczasz w Polsce w PIT-38 stawką 19 proc., a strata z opcji nie kompensuje zysku ze sprzedaży akcji.

Anty-przykład / częsty błąd

Błąd: ocena taniości opcji po samej premii w dolarach. Opcja za 0,30 USD bywa droga, jeśli akcja jest 40 proc. od strike’u i do wygaśnięcia został tydzień — prawdopodobieństwo realizacji jest wtedy minimalne. Drugi biegun: sprzedaż opcji bez policzenia depozytu; sprzedający inkasuje premię, ale jego strata nie jest ograniczona, a broker blokuje depozyt liczony od ryzyka pozycji, nie od otrzymanej premii. Trzeci błąd: zapominanie o mnożniku 100 i liczenie wyniku z premii jednostkowej zamiast z wartości kontraktu.

Powiązane lekcje

Premia i wycena