Roll kontraktów — jak przenosić pozycję

Teza tej lekcji: roll to zamknięcie i otwarcie, nie „przedłużenie”

Nie da się „przedłużyć” kontraktu futures — każdy ma datę wygaśnięcia. Gdy chcesz trzymać ekspozycję dalej, wykonujesz roll: zamykasz pozycję w starym miesiącu i otwierasz w nowym. Różnica cen (spread między miesiącami) decyduje o koszcie rollu — a to zależy od krzywej terminowej.

Kiedy i jak wykonać roll

Nie czekasz do ostatniego dnia: wtedy płynność starego miesiąca spada, a spread i slippage rosną. Samo „kilka tygodni przed” to jednak wskazówka, nie reguła. Regułę wyznaczasz z danych, które widzisz na własnym rachunku.

Protokół rollu — sześć kroków

Kolejność jest częścią procedury. Kroki 1–3 ustalają kiedy, kroki 4–6 — ile to kosztuje i co zapisać po fakcie.

1. Zapisz datę wygaśnięcia starej serii. Bierzesz ją z kalendarza instrumentu u giełdy lub brokera i zapisujesz z wyprzedzeniem, nie w dniu wygaśnięcia.
2. Skanuj wolumen obu serii raz na sesję. Po zamknięciu zapisujesz dwie liczby: wolumen serii starej i nowej, w tym samym momencie. Bez tego kroku nie masz podstawy do decyzji, masz tylko kalendarz.
3. Uznaj, że nowa seria przejęła rolę, gdy jej wolumen przewyższa wolumen starej w dwóch kolejnych odczytach. Dwa odczyty, nie jeden — pojedynczy dzień bywa szumem wywołanym jedną dużą transakcją. Ta reguła jest odtwarzalna: ten sam warunek w tym samym układzie danych daje tę samą decyzję. To praktyczne zastosowanie pomiaru obrotu względem typowego poziomu; sam protokół, razem z przeliczeniem poślizgu na R, opisuje lekcja Wolumen i płynność.
4. Odczytaj spread kalendarzowy w momencie rollu. Dla pozycji długiej spread = F_nowy − F_stary; dla krótkiej znak się odwraca. Zapisz znak jawnie, żeby nie porównywać liczb o różnych znakach w jednym arkuszu.
5. Policz koszt rollu w PLN i w R:

spread_pkt      = F_nowy − F_stary                      (dla long; short = odwrotnie)
koszt_rollu_PLN = spread_pkt × wartość_punktu × liczba_kontraktów + prowizje (close + open)
koszt_rollu_R   = koszt_rollu_PLN / 1R

Wartość punktu, wielkość kontraktu i prowizje są brokerowo specyficzne — sprawdź u swojego brokera, zanim wpiszesz je do wzoru. 1R licz od stopa na tej pozycji, zgodnie z lekcją o r-multiple.

6. Wykonaj i porównaj. Close starej serii + open nowej (albo spread order, jeśli broker go udostępnia). Po wykonaniu wpisz rzeczywiste ceny fill obu nóg i policz koszt ponownie — tą samą formułą. Różnica między planem a realizacją to miara Twojej egzekucji, nie „pech”.

Ile kosztuje roll

Koszt rollu = różnica cen między miesiącami (spread kalendarzowy) + prowizje za zamknięcie i otwarcie. W contango płacisz premię za przeniesienie; w backwardation zwykle odzyskujesz. Do tego:

• prowizje brokera (close + open),
• spread obu miesięcy w momencie rollu,
• ewentualna zmiana margin między miesiącami.

Próg decyzyjny: przed rollem policz koszt jako ułamek 1R i porównaj z budżetem carry zapisanym w planie. Jeśli roll zjada 0,5R co miesiąc, horyzont trzymania albo instrument są do przemyślenia — to liczba, którą widzisz w arkuszu, a nie wrażenie po sesji.

Przykład samego rachunku (wszystkie wartości to liczby ilustracyjne, nie kwotowania): spread_pkt = 3, wartość_punktu = 10 PLN, liczba_kontraktów = 1, prowizje łącznie = 8 PLN, Twoje 1R = 300 PLN.

koszt_rollu_PLN = 3 × 10 × 1 + 8 = 38 PLN
koszt_rollu_R   = 38 / 300       ≈ 0,13R

Ten przykład pokazuje wyłącznie kolejność działań. Wartość punktu, wielkość kontraktu i prowizje sprawdź u swojego brokera — w arkuszu wpisujesz własne liczby, a nie te z lekcji. Jeśli w dzienniku zapisujesz wartość orientacyjną, oznacz ją jako liczba ilustracyjna, żeby po miesiącu nie pomylić jej z własnym pomiarem.

Dziennik okna rollu — wypełnij sam

Ten arkusz odpowiada na krok 3: pokazuje, kiedy nowa seria faktycznie przejęła wolumen.

Dziennik rollu — wypełnij sam

Po trzech rollach policz średnią z kolumny „Różnica (R)” i medianę kosztu faktycznego. Pierwsza liczba mówi, czy plan jest realistyczny, druga — jaki jest typowy koszt carry na tym instrumencie. Obie są Twoje; żadna nie pochodzi z publikacji.

Kiedy roll mówi „nie handluj”

1. Nowa seria nie przejęła wolumenu. Brak dwóch kolejnych odczytów, w których wolumen nowej serii przewyższa starą, oznacza roll w cienkim miesiącu — czyli płacenie rozszerzonego spreadu za pośpiech.
2. Koszt rollu w R przekracza budżet carry z planu. Przekroczenie progu nie jest sygnałem do negocjacji z progiem; jest sygnałem do zmiany horyzontu albo instrumentu.
3. Nie znasz wymaganego depozytu dla nowej serii. Margin zmienia się między miesiącami — potwierdź go u swojego brokera. Roll wykonany „w ciemno” potrafi zostawić rachunek bez bufora na wahanie dnia.
4. Roll w dniu wygaśnięcia lub po nim. Nie ma wtedy okna na korektę fillu ani na reakcję, gdy spread się rozjedzie. Jeśli dopuściłeś do tej sytuacji, problemem nie jest roll, a brak procedury z kroków 1–3.

Roll a strategia

• Day trader zwykle nie rolluje — zamyka przed końcem sesji.
• Swing/swing futures rolluje wg kalendarza, z zapisanym kosztem.
• Hedging (jeśli używasz futures do zabezpieczenia) roll bywa zaplanowany na stałe okno.
• Jeśli często rollujesz, rozważ CFD na indeksy — porównanie kosztów: CFD czy futures.

Typowe błędy

• Roll „na ostatnią chwilę” — mała płynność starego miesiąca = gorsza cena.
• Brak zapisu kosztu rollu — bez niego nie wiesz, ile carry zjada z zysku.
• Porównywanie ciągłego wykresu bez korekty rollu — ciągły chart bywa „przeklejony”; roll zmienia realny PnL.
• Zamiana na inny miesiąc bez sprawdzenia krzywej — to decyzja kosztowa, nie „techniczny detal”.
• Decyzja o oknie rollu z kalendarza bez wolumenu — data wygaśnięcia mówi, do kiedy masz czas, a nie kiedy przenieść pozycję.
• Plan i realizacja w osobnych miejscach — jeśli koszt planowany nie leży obok faktycznego, nie zmierzysz egzekucji, tylko ją ocenisz po pamięci.

Ćwiczenie mierzalne

Wybierz kontrakt, który trzymasz (albo symulacyjnie). Wykonaj kroki 1–5: zapisz datę wygaśnięcia, prowadź arkusz okna rollu przez co najmniej pięć sesji, ustal moment przejęcia wolumenu według reguły dwóch odczytów, policz planowany koszt w R i zapisz go w dzienniku rollu. Po wykonaniu wpisz faktyczny koszt obok planu. Różnica powie Ci, jak dobrze egzekwujesz procedurę — i to jest jedyna liczba w tym ćwiczeniu, której nie da się zastąpić opinią.

Częste pytania

Kiedy najlepiej zrobić roll?

W oknie płynności — gdy nowy miesiąc przejmuje wolumen, zwykle 1–2 tygodnie przed wygaśnięciem. Moment przejęcia wyznaczasz regułą dwóch kolejnych odczytów wolumenu, a nie samą datą w kalendarzu.

Czy roll zawsze kosztuje?

Nie — w backwardation spread kalendarzowy bywa na Twoją korzyść. Ale koszt (lub przychód) zawsze policzysz w ułamku R, nie zgadujesz. Prowizje i wartość punktu, których potrzebujesz do rachunku, sprawdź u swojego brokera.

Czy ciągły wykres uwzględnia roll?

Continuous chart to konstrukt przeklejany między miesiącami; różnice krzywej mogą zniekształcać PnL. Dlatego przy dłuższym trzymaniu prowadzisz własny zapis.

Dlaczego liczyć koszt rollu w R, a nie tylko w PLN?

Bo PLN nie mówi, czy koszt jest duży — duży jest dopiero wtedy, gdy zjada istotną część ryzyka na pozycję. R normalizuje ten koszt do Twojej reguły ryzyka, więc ten sam spread na dwóch instrumentach o różnej wartości punktu staje się porównywalny, a koszt carry można zestawić z expectancy systemu. Bez tego zestawienia nie odróżnisz strategii, która działa, od strategii, którą struktura terminowa po cichu finansuje z Twojego kapitału. Wpisy z arkusza (spread, prowizje, margin) potwierdź u swojego brokera, zanim uznasz je za stałe.