Grecy w praktyce

Grecy = wrażliwości, nie wróżby

Mapa Greków w praktyce Delta, theta, vega i gamma jako pytania praktyczne wokół premii opcji.

Schemat lab — obserwuj na demo, nie ucz na pamięć

Premia (mark)

Delta

• ruch underlying?

Theta

• upływ dnia?

Vega

• zmiana IV?

Gamma

• jak pływa delta?

Long call: +delta, zwykle −theta, +vega — potwierdź na swojej platformie.

Grecy mówią, jak zmienia się mark przy małych ruchach założeń. Nie gwarantują kierunku jutro. Na start wystarczy śledzić deltę, thetę i vegę na jednej pozycji. Definicje z premii nabierają sensu dopiero przy liczbach z platformy.

Delta, theta, vega, gamma

Long put ≈ ujemna delta. Delta ~0,50 bywa intuicyjnie „jak pół akcji” — uproszczenie, nie reguła księgowa. Blisko expiry i ATM gamma bywa ostra: mały ruch, duża zmiana ekspozycji. Stąd ostrożność z shortami blisko wygaśnięcia.

PL / dostęp / regulator — zanim short premium

KNF komunikuje ryzyka produktów złożonych dla detalistów — to ostrzeżenie edukacyjne, nie ranking. Belka i rozliczenie zysków/strat zależą od produktu i Twojej sytuacji — nie jesteśmy doradcą podatkowym. Przed short premium: (1) max loss w PLN ≤ 1R, (2) wiesz long/short vega, (3) nie naked „bo theta jest fajna”.

Przykład edukacyjny (śledzenie)

Kupujesz (demo) jedną ATM call ~30–45 DTE. Dzień 1: premia 3,00 USD, delta 0,50, IV X. Dzień 3: underlying +1%, premia 3,40, delta 0,55. Widzisz deltę w działaniu. Jeśli IV spadnie przy tym samym underlying, premia może nie rosnąć — vega. Liczby ilustracyjne.

Short naked: dodatnia theta „wygląda dobrze” w spokojnym rynku; jeden skok ceny lub IV zabija wiele dni zbierania. Zanim short — zdefiniowany spread z max loss (strategie). Max loss pozycji (premia long lub max loss spredu) = Twój 1R w PLN po przeliczeniu.

Grecy pojedynczej pozycji vs portfela

Śledzenie jednej pozycji uczy mechaniki, ale przy kilku otwartych opcjach naraz Grecy się sumują — dwie pozycje long call na skorelowanych spółkach to podwójna delta, nie dwie niezależne ekspozycje. Zanim otworzysz drugą i trzecią pozycję opcyjną jednocześnie, zsumuj deltę i vegę całego portfela, żeby wiedzieć, na jaki łączny ruch underlying i IV jesteś realnie wystawiony — pojedyncze karty pozycji bez tej sumy dają fałszywe poczucie kontroli nad ryzykiem.

Zasada size

Jeśli nie wiesz, czy jesteś long czy short vega — nie zwiększaj size. Nie ucz 12 Greków na pamięć, zanim nie przejdziesz mini-labu poniżej.

Gdy zapisujesz Greków, dopisz też DTE i czy opcja jest ATM. Te same delta i theta znaczą co innego 45 dni przed wygaśnięciem i 5 dni przed — bez tego mini-lab miesza jabłka z gruszkami.

Protokół lab (5 sesji)

Warstwa PL i pomiar

Zanim skalujesz size, zapisz w dzienniku trzy fakty z metody pomiaru: (1) jaki % kont detalicznych raportuje Twój broker i z jaką datą komunikatu, (2) ile kosztuje typowy overnight względem Twojego 1R, (3) czy setup przechodzi mini-próbkę bez optymalizacji wstecz. To nie jest backtest „na pewny zysk” — to higiena evidence of work.

Policz size w kalkulatorze 1–2% albo wynik w R-multiple. Jeśli grasz FX, zorientuj wartość ruchu w pips → PLN. Porównania: demo vs live, market vs limit, broker PL/UE vs offshore.

Ćwiczenie (mini-lab)

Na liquid underlying (demo): kup jedną ATM call z ~30–45 DTE, mały size (premia ≤ 1% kapitału). Przez 5 sesji wypełnij tabelę powyżej. Na końcu: jedna strona „co zmieniło premię najbardziej — spot, czas czy IV?”. Cel: 5 wierszy danych, nie definicja z pamięci.

Sprawdź się

Częste pytania

Od którego Greka zacząć?

Od delty (kierunek) i thety (czas) na jednej pozycji demo. Vegę dodaj, gdy zobaczysz, że premia rusza bez ruchu spotu.

Dlaczego gamma jest „ostra” blisko expiry?

Delta ATM zmienia się szybko przy małych ruchach spotu. Ekspozycja „pływa” — stąd ostrożność z shortami blisko wygaśnięcia.

Czy short vega jest zła?

Nie z definicji — short premium lubi spadek IV. Zła jest short vega bez zdefiniowanego max loss (naked). Najpierw vertical ze znanym ryzykiem.

Czy greki na CFD „opcjach” są takie same jak na giełdzie?

Nie zakładaj tego. CFD to umowa z brokerem — przeczytaj dokument produktu. Jeśli nie masz pełnego łańcucha i jasnego max loss, zostań przy edukacji long na prawdziwym łańcuchu demo.