Słowniczek

Udział w kapitale spółki notowanej na giełdzie. Zysk pochodzi ze wzrostu kursu i dywidendy; to nie to samo co CFD na akcję.

Pośrednik dający dostęp do rynku. Porównuj nadzór KNF, koszty spreadu, jakość egzekucji i ochronę środków — nie tylko promocje konta.

Contract for Difference — instrument pochodny u brokera śledzący cenę rynku bazowego, bez konieczności posiadania instrumentu bazowego.

Contango to krzywa terminowa, w której ceny kontraktów futures rosną z terminem wygaśnięcia; backwardation (backwardacja) to struktura odwrotna — ceny spadają z terminem. To opis kosztu/przychodu carry, nie prognoza ceny.

Grek opcji mierzący, o ile zmieni się cena kontraktu przy ruchu instrumentu bazowego o jedną jednostkę — kluczowy przy hedgingu.

Spadek kapitału od lokalnego szczytu equity do dołka. Kluczowa metryka przetrwania strategii — planuj tolerancję przed serią strat.

Część zysku spółki wypłacana akcjonariuszom. W dniu ex (ex-date) kurs akcji jest korygowany o wartość dywidendy — „kupno pod dywidendę” nie jest darmowym zyskiem.

Mechanizm pozwalający kontrolować większą ekspozycję przy mniejszym depozycie (margin). Zwiększa zyski i straty proporcjonalnie — wymaga ryzyka.

Fundusz notowany na giełdzie, zwykle śledzący indeks lub koszyk aktywów. Porównuj TER, sposób replikacji i płynność przed zakupem jednostek.

Oczekiwana wartość wyniku pojedynczej transakcji przy danym winrate i średnich zyskach/stratach — pozytywna expectancy to warunek edge'u.

Poziomy cofnięć (np. 38.2%, 50%, 61.8%) używane jako potencjalne strefy reakcji w trendzie — narzędzie kontekstowe, nie wyrocznia.

Powtarzalny układ ceny (i czasem wolumenu) używany w analizie technicznej — np. flaga, podwójny szczyt — zawsze z definicją invalidacji.

Okresowa płatność między longami a shortami na perpetual futures, utrzymująca cenę kontraktu blisko spot. Dodatkowy koszt lub dochód pozycji.

Standaryzowany kontrakt na przyszłe rozliczenie instrumentu bazowego. Wymaga marginu, ma datę wygaśnięcia — różni się od CFD i akcji na GPW.

Implied volatility — zmienność wyceniona w cenie opcji przez rynek. Wysokie IV podnosi premię; spadek IV może obniżyć wartość long opcji.

Spadek implikowanej zmienności po zdarzeniu (wyniki, decyzja banku centralnego). Uderza w premie opcji kupionych przed zdarzeniem, bo rynek płacił za niepewność, która zniknęła.

Komisja Nadzoru Finansowego — polski organ nadzoru nad rynkiem finansowym. Sprawdź status licencji brokera w rejestrze KNF przed wpłatą środków.

Stopień, w jakim dwa aktywa poruszają się razem. W portfolio korelowane pozycje zachowują się jak jedna ekspozycja na wspólny czynnik — ryzyko się sumuje, a nie „rozkłada”.

Pełny koszt zamknięcia pozycji wejścia i wyjścia: spread + prowizja + ewentualny swap + oczekiwany slippage. Mierzy się go w ułamku R, zanim oceni się strategię.

Zlecenie z limitem ceny: kupno nie drożej / sprzedaż nie taniej niż wskazany poziom. Kontrola ceny kosztem ryzyka braku wykonania.

Jednostka wielkości pozycji na forex. Standardowy lot to zwykle 100 000 jednostek waluty bazowej; mini i mikro to ułamki.

Wskaźnik relacji dwóch średnich kroczących i histogramu momentum. Pomaga potwierdzać tempo ruchu — sygnały wymagają kontekstu trendu.

Depozyt zabezpieczający wymagany przez brokera do utrzymania pozycji z dźwignią. Im wyższa ekspozycja, tym większy wymagany margin.

Wezwanie brokera do uzupełnienia depozytu, gdy strata zbliża equity do wymaganego marginu. Brak wpłaty może skutkować przymusową likwidacją.

Zlecenie wykonania po bieżącej dostępnej cenie rynkowej. Szybkość i pewność fillu kosztem kontroli ceny — ryzyko slippage przy niskiej płynności.

Średnia krocząca wygładzająca cenę w czasie. Pomaga czytać kierunek trendu i dynamiczne strefy wsparcia/oporu — nie przepowiada samego ruchu.

Opcja dająca prawo (nie obowiązek) kupna instrumentu po cenie strike do wygaśnięcia. Kupujący płaci premię; strata ograniczona do niej.

Opcja dająca prawo sprzedaży instrumentu po cenie strike do wygaśnięcia. Kupujący płaci premię; zysk rośnie, gdy rynek spada poniżej strike.

Kontrakt terminowy bez daty wygaśnięcia, utrzymywany przez funding rate. Dźwignia i margin — ryzyko likwidacji przy silnym ruchu przeciw pozycji.

Standardowa jednostka ruchu ceny na rynku forex. Na większości par z kwotowaniem do 4 miejsc po przecinku 1 pips = 0.0001.

Potoczna nazwa podatku od zysków kapitałowych w Polsce. Szczegóły zależą od typu rachunku i instrumentu — sprawdź aktualne przepisy.

Cena opcji płacona przez kupującego sprzedającemu przy otwarciu. Dla long opcji to maksymalna możliwa strata niezależnie od ruchu rynku.

Wynik transakcji wyrażony jako wielokrotność zdefiniowanego ryzyka (1R). Ułatwia porównywanie setupów niezależnie od wielkości pozycji w PLN.

Konsolidacja ceny między poziomym wsparciem a oporem bez trwałej struktury HH/HL. Strategie range wymagają innej logiki niż handel w trendzie.

Zamknięcie pozycji futures w wygasającym miesiącu i otwarcie w kolejnym. Ma koszt zależny od struktury krzywej terminowej (contango/backwardation) i prowizji.

Relative Strength Index — oscylator momentum mierzący siłę wzrostów vs spadków. Wykupienie/wyprzedanie zależy od kontekstu trendu, nie od samej wartości.

Różnica między oczekiwaną a faktyczną ceną wykonania zlecenia. Częsta przy market orders, niskiej płynności i w okolicach ważnych wiadomości.

Różnica między ceną bid a ask u brokera. To natychmiastowy koszt wejścia w pozycję — przy scalpingu i częstym handlu ma duże znaczenie.

Kryptowaluta zaprojektowana tak, by utrzymywać stałą wartość względem waluty (zwykle USD), wspierana rezerwami albo mechanizmem algorytmicznym. „Stabilność” to opis intencji, nie gwarancja — de-peg potrafi być gwałtowny.

Zlecenie zamykające pozycję po osiągnięciu poziomu straty. Narzędzie procesu zarządzania ryzykiem — nie gwarancja dokładnej ceny wyjścia (luki, slippage).

Koszt lub przychód za przeniesienie pozycji przez noc (rollover), wynikający z różnicy stóp procentowych walut (na forexie) albo z finansowania dźwigni (na CFD). Podawany osobno dla long i short.

Grek opcji mierzący, jak szybko traci wartość z upływem czasu (time decay). Long opcje tracą theta każdego dnia — szczególnie blisko wygaśnięcia.

Kierunkowy ruch ceny: w trendzie wzrostowym wyższe szczyty i dołki, w spadkowym odwrotnie. Identyfikacja trendu to punkt wyjścia analizy technicznej.

Grek opcji mierzący wrażliwość ceny kontraktu na zmianę implied volatility. Wysokie vega oznacza, że IV silnie wpływa na wartość pozycji opcyjnej.

Obszary na wykresie, gdzie historycznie popyt (wsparcie) lub podaż (opór) zatrzymywały cenę. Poziom staje się silniejszy po wielokrotnych testach.