Volume Profile - POC, Value Area, HVN, LVN

Volume Profile to nie wskaźnik. To sposób organizacji tych samych danych transakcyjnych, które widzisz na wykresie wolumenu dolnego, ale posortowanych według ceny, a nie czasu. Odpowiada na pytanie: “Po jakiej cenie rynek handlował najwięcej i gdzie odmówił handlu?”.

Jeśli poprzednia lekcja mówiła Ci, że cena bez wolumenu kłamie, ta lekcja pokazuje, jak zmierzyć, gdzie prawda o wartości została zapisana.

Anatomia Volume Profile

Wyobraź sobie, że bierzesz wszystkie transakcje z danego okresu (dzień, tydzień, miesiąc) i układasz je poziomo na wykresie cenowym. Tam, gdzie kreska jest najdłuższa, było najwięcej handlu.

Składowe:

• POC (Point of Control): Cena z największym wolumenem w danym profilu. To najuczciwsza cena według rynku w tym okresie. Poziom, gdzie odbyło się najwięcej biznesu i jest uznawany za “fair”.
• Value Area (VA): Obszar, gdzie odbyło się 70% całego wolumenu sesji/okresu. Koncepcja z teorii aukcji: 68.2% ~ jedno odchylenie standardowe. W praktyce - przedział wartości zaakceptowanej.
  • VAH (Value Area High) - górna granica Value Area
  • VAL (Value Area Low) - dolna granica Value Area
• HVN (High Volume Node): Grupa cenowa z wyraźnie podwyższonym wolumenem ponad otoczenie. Rynek spędził tam czas, uznał to za wartość. Działa jak magnes i wsparcie/opór.
• LVN (Low Volume Node): Dziura wolumenowa. Cena przeleciała szybko, bo nie było chętnych do handlu. Rynek odrzucił ten obszar. Działa jak próżnia - cena wraca do niej szybko, ale nie chce w niej zostać.

Konstrukcja Value Area:
1. Znajdź POC
2. Sortuj poziomy cenowe malejąco wg wolumenu
3. Dodawaj kolejno wolumen poziomów otaczających POC, aż suma = 70% wolumenu całkowitego profilu
4. Najwyższy i najniższy poziom z tej sumy to VAH i VAL

Definicja formalna:
POC = argmax( Volume_at_Price )
VA = [VAL, VAH] takie że sum(Volume in VA) = 0.70 * sum(Volume total)

Jak czytać kształt profilu

Kształt profilu to zapis intencji:

Im dłużej rynek spędza czas przy danym poziomie, tym ważniejszy jest ten poziom. HVN z profilu miesięcznego jest ważniejszy niż HVN z 1 godziny.

POC - poziom odniesienia, nie sygnał

Początkujący traktują POC jak linię, od której cena ma się odbić. Profesjonalista traktuje POC jak drogę.

Zasady pracy z POC:

1. POC sesji poprzedniej: Jeśli dziś otwieramy powyżej wczorajszego POC i Value, rynek jest wyżej wyceniany - przewaga long, dopóki nie wróci do środka Value.
2. POC jako magnes: Gdy rynek jest w LVN, najprawdopodobniej dąży do najbliższego HVN/POC. Pustka jest wypełniana.
3. POC shifting: Jeśli POC dnia przesuwa się wyżej z każdą godziną, to aukcja wzrostowa w trendzie. Kupujący podnoszą oferty.
4. Naked POC: POC, który nie został dotknięty od wielu sesji. Nieprzetestowany poziom o wysokim wolumenie historycznym. Strefa o wysokim prawdopodobieństwie powrotu.

Pomiar siły POC:
Volume_at_POC / Average_Volume_per_Price_Level > 1.8 to istotny POC
Jeśli POC dnia = POC tygodnia = POC miesiąca -> Confluence POC, poziom o najwyższej wadze

Value Area - gra o akceptację

70% wolumenu to nie jest przypadek. To statystyczny model wartości.

Reguły aukcji:

• Handel w Value: Jeśli cena jest wewnątrz Value Area wczorajszego dnia, to dzień równowagi, rotacyjny. Szukaj mean reversion: VAL -> POC -> VAH.
• Handel poza Value: Jeśli cena jest poza Value, rynek poszukuje nowej wartości. Sprawdź, czy buduje tam nowy wolumen (akceptacja) czy nie ma go wcale (odrzucenie i powrót).
• Value Area jako filtr trendu: Dwa dni z rzędu Value rosnące wyżej (VAL wyższy niż VAH poprzedniego dnia) to silny trend. Spadające Value to kontrolowana dystrybucja.

HVN vs LVN w praktyce

HVN to parking, gdzie rynek zostawił auto i poszedł na zakupy. LVN to autostrada, gdzie tylko przejechał.

HVN używasz jako:

• Cel pierwszego take profit przy odbiciu od VAL/VAH
• Miejsce, gdzie spodziewasz się spowolnienia i reakcji
• Potwierdzenie, że poziom wsparcia/oporu jest realny (bo był tam wolumen)

LVN używasz jako:

• Strefa, której nie handlujesz do środka. Wejście w LVN to wejście w próżnię z szerokimi stopami i poślizgiem.
• Miernik ryzyka: jeśli Twój stop jest po drugiej stronie LVN, to może Cię wyrzucić jednym impulsem.
• Cel: cena porusza się z LVN do LVN bardzo szybko. Gdy widzisz, że cena wchodzi w LVN, nie goni - poczekaj na kolejny HVN.

Kiedy plan mówi nie handluj

1. Gdy profil dnia jest jedno-ogonowy (single distribution) z wąskim VA, a Ty chcesz grać kontrariańsko w środku. Brak energii. Wąski VA = niska zmienność zaakceptowana. Nie ma paliwa na rotację 2x VA.
2. Gdy cena jest w środku dużego LVN (pustki) między dwoma historycznymi HVN. Nie ma tu informacji o wartości. Twój stosunek zysku do ryzyka jest niepoliczalny. Poczekaj, aż dotrze do jednego z brzegów.
3. Gdy tygodniowy POC i VAH/VAL są w odległości < 0.5% od siebie (ekstremalna kompresja). Rynek jest przed decyzją o nowej wartości. Gra w środku to zgadywanie wybicia. Plan mówi: czekaj na budowę wolumenu PO wybiciu.
4. Gdy używasz Volume Profile zbudowanego na tick volume z CFD, a nie na realnym wolumenie. Kształt będzie zafałszowany. Nie wyznaczaj na nim precyzyjnych poziomów dla stop loss.

Błędy które kosztują najwięcej

1. Rysowanie 5 profili na jednym wykresie i nazywanie wszystkiego wsparciem/oporem. 15 HVNów to szum. Istotne są tylko: POC dnia, POC tygodnia, VAH/VAL wczoraj i dziś, oraz 1-2 historyczne HVN z najwyższym wolumenem. Reszta to bałagan decyzyjny.

2. Traktowanie POC jako niezniszczalnej bariery. POC to magnes, ale po jego przebiciu z wolumenem staje się trampoliną. Jeśli cena przebija miesięczny POC na wolumenie 2x średniej i buduje powyżej, stanie się on wsparciem, nie oporem. Nie uśredniaj przeciwko przebitemu POC z akceptacją.

3. Mylenie HVN z szczytem/dołkiem świecy. Szczyt może mieć zerowy wolumen (wyciągnięcie). HVN może być w środku świecy. Patrz na profil poziomy, nie pionowy.

4. Ignorowanie LVN. Największe straty powstają, gdy trader stawia limit w samym środku LVN, bo “tu była ładna luka”. Rynek ma w tym miejscu nie handlować. Twoje zlecenie zostanie przeskoczone lub złapiesz nóż spadający przez pustkę.

Ćwiczenie mierzalne

1. Wybierz WIG20 futures lub FUS500 futures.
2. Narysuj profil wolumenowy: dzienny (sesja), tygodniowy, miesięczny.
3. Oznacz: POC D, VAH D, VAL D, POC W, POC M.
4. Przez 10 sesji codziennie zapisuj:
   • Gdzie nastąpiło otwarcie względem wczorajszego VA (wewnątrz/powyżej/poniżej)?
   • Ile razy cena dotknęła POC D i jaka była reakcja (odbicie min 0.3% czy przebicie i akceptacja)?
   • Jaki % czasu cena spędziła wewnątrz VA vs poza VA?
5. Po 10 dniach policz: skuteczność mean reversion do POC gdy open wewnątrz VA, oraz skuteczność kontynuacji gdy open poza VA z wolumenem >120% AVG.

Szacowany czas: 15 minut dziennie.

Zapis w dzienniku:
Data | Open vs YVA | POC D | Dotknięcia POC D | Reakcja | Czas w VA % | Wniosek

Sprawdź się

1. Czym różni się HVN od POC i kiedy HVN jest ważniejszy od POC?
2. Jak wyznaczana jest Value Area i dlaczego 70%?
3. Co oznacza kształt profilu P-shape na szczycie trendu?
4. Co to jest Naked POC i dlaczego przyciąga cenę?
5. Jaka jest różnica między handlem w Value a handlem poza Value?

Częste pytania

Czy Volume Profile działa na małych interwałach jak 5M? Tak, ale jako profil sesji, nie jako pojedynczy 5-minutowy słupek. Buduj profil z całego dnia z podziałem 5M, żeby zobaczyć ewolucję. Sam profil z 5M świec to za mało danych, by wyznaczać istotne HVN.

Czy VAH/VAL to gotowe sygnały kupna/sprzedaży? Nie. To granice zaakceptowanej wartości. Sygnałem jest reakcja ceny + wolumen + delta przy tych poziomach. Sama linia VAH nie ma wartości bez kontekstu. Potrzebujesz potwierdzenia odrzucenia (np. niska delta, absorpcja na footprint).

Ile okresów wstecz brać do profilu miesięcznego? Standard: bieżący miesiąc + 2-3 poprzednie. Zbyt długi okres (np. rok) spłaszcza wszystkie poziomy i tracisz wyróżnienie HVN. Zbyt krótki pokazuje tylko szum.

Czy POC zawsze będzie przetestowany ponownie? Nie. Część POC, zwłaszcza z dni trendowych kierunkowych, zostaje na zawsze porzucona. Statystyka: ok. 70-80% dziennych POC jest testowanych w ciągu 5 dni, ale POC z dni o zasięgu >2x ATR mają niższą stopę powrotu. Nie buduj strategii tylko na powrocie do POC.

---