Market Profile - TPO, Initial Balance i struktura aukcji

Jeśli Volume Profile odpowiada na pytanie “ile” przy danej cenie, Market Profile (TPO) odpowiada na pytanie “kiedy i jak długo” rynek przebywał na danej cenie. To dwa uzupełniające się sposoby czytania tej samej aukcji. Volume Profile pokazuje, gdzie była praca, TPO pokazuje, gdzie był czas.

Stworzony przez Petera Steidlmayera na CBOT w latach 80., Market Profile porządkuje sesję w 30-minutowe bloki czasowe oznaczone literami. Gdzie litery są najszersze, tam rynek spędził najwięcej czasu - zbudował wartość.

TPO - Time Price Opportunity

Każda litera = 30 minut handlu.

• A = 9:30-10:00 (dla sesji USA), B = 10:00-10:30, itd.
• Jeśli w okresie A cena odwiedziła 4100-4110, wpisujesz A przy każdej cenie z tego przedziału.
• Na koniec dnia masz profil, który wygląda jak dzwon. Najszersze miejsce to miejsce, gdzie rynek spędził najwięcej okresów TPO.

Kluczowe różnice vs Volume Profile:

W silnym trendzie mogą się rozjechać: TPO POC może być wyżej niż Volume POC, bo rynek szybko przepchnął wolumen niżej, ale potem długo stał wyżej, czekając.

POC TPO = cena z największą liczbą TPO (liter)

Value Area TPO = 70% wszystkich TPO wokół POC TPO

Single Prints: pojedynczy TPO na poziomie (np. tylko litera B) - ślad szybkiego ruchu kierunkowego, LVN w języku TPO

Struktura dnia: Initial Balance, Range, Ogony

Market Profile dzieli dzień na kluczowe fazy:

1. Initial Balance (IB): Zakres cenowy z pierwszych 60 minut handlu (okresy A i B). To bilans otwarcia. Jego wielkość i pozycja decyduje o typie dnia.

IB High = max(high okresów A,B)
IB Low = min(low okresów A,B)
IB Range = IB High - IB Low

2. Ogony (Buying/Selling Tail): Ekstremalne TPO na górze lub dole dnia, gdzie pozostała tylko jedna litera. To ślad odrzucenia. Kupujący lub sprzedający w końcówce obronili poziom agresywnie i nie wrócili.

3. Range Extension: Wyjście ceny poza Initial Balance. Mierzy, czy rynek znalazł nowy biznes poza poranną równowagą.

4. Ogony i Excess: Długi ogon na dole z Single Prints to efekt, w którym sprzedający wyczerpali się nisko, a kupujący szybko wrócili. To jak knot świecy, ale zapisany czasem.

Typy dnia według Market Profile (klasyfikacja Steidlmayera):

Initial Balance - dlaczego pierwsze 60 minut ustawia Twój plan

IB to umowa między graczami overnight a poranną sesją. Jego przebicie z wolumenem to informacja.

Reguły IB, które możesz mierzyć:

1. IB Range vs ATR: IB% = IB Range / ATR(20). Jeśli IB% > 50% to już masz dzień o wysokiej zmienności - nie spodziewaj się dużego extension.
2. IB Breakout: Zamknięcie 30M świecy poza IB + wolumen > AVG w IB -> 68% szans na kontynuację w kierunku wybicia do końca sesji (statystyka dla ES).
3. IB jako cel: Jeśli dzień zaczyna jako Trend Day i wychodzi mocno poza IB, to powrót do IB jest często celem na koniec dnia dla domknięcia luki TPO (tzw. IB Retest).

W praktyce:

Jeśli Open w IB i IB Range < 0.5 * ATR(20):
   -> Dzień ma potencjał trendowy, plan: czekaj na IB breakout

Jeśli Open poza IB i IB Range > ATR(20):
   -> Dzień już rozstrzygnięty, ryzyko gonić, plan: czekaj na test POC lub skrajów IB

Single Prints i Poor High/Low - gotowe poziomy ryzyka

Market Profile daje Ci gotowe definicje słabych i mocnych szczytów:

• Poor High/Low: Szczyt/dołek dnia, gdzie na najwyższym/najniższym poziomie zostały 2-3 TPO obok siebie (np. D E F na tym samym poziomie). To oznacza, że rynek nie znalazł agresywnego odrzucenia, tylko się zatrzymał, bo zabrakło kupujących. Taki poziom zostanie w przyszłości przetestowany i często przebity.

• Spiked / Excess High/Low ze Single Prints: Na samym szczycie został tylko jeden TPO (np. tylko B na górze, a reszta dnia niżej). To silne odrzucenie. Agresywna obrona. Taki poziom ma dużo większą szansę utrzymać się tygodniami.

Dla Twojego stop lossa to kluczowa różnica: stop za Poor High to proszenie się o wycięcie. Stop za Excess z Single Prints to stop za realną obroną.

Kiedy plan mówi nie handluj

1. Gdy IB jest > 80% dziennego ATR w pierwsze 60 minut. Rynek już wykonał normę. Wszystko po tym to szum o niskiej wartości oczekiwanej. Statystycznie po takim IB nie ma już trendu.
2. Gdy profil wczorajszy i dzisiejszy to oba Neutral Days z nakładającymi się Value Area w 90%. Rynek jest w martwej równowadze. TPO nie daje przewagi. Potrzebujesz bodźca zewnętrznego (dane, wybicie zakresu tygodniowego).
3. Gdy otwierasz platformę w środku dnia, a dzień jest Trend Day z jednym kierunkiem extension i nie masz już IB. Gonienie środka trendu bez punktu odniesienia IB/POC to najczęstsza przyczyna strat na Market Profile. Plan mówi: poczekaj do jutra lub graj tylko retest IB.
4. Gdy profil TPO jest zbudowany na danych bez podziału na sesje (np. krypto 24h bez wydzielenia sesji głównej). TPO traci sens, bo każda godzina jest tak samo ważna. Musisz zdefiniować sesję główną (np. 14:30-21:00 dla krypto vs USD), inaczej dostajesz płaski szum.

Błędy które kosztują najwięcej

1. Używanie Market Profile na rynku bez oficjalnych godzin sesji bez normalizacji. Jeśli nałożysz TPO litery A-Z na 24h kryptowalut, litery nocne będą miały identyczną wagę jak te z otwarcia NYSE. To fałszuje obraz. Zdefiniuj sesję RTH (Regular Trading Hours).

2. Handel każdego wybicia IB jako trendu. IB Breakout bez sprawdzenia wolumenu i Single Prints to pułapka. Prawdziwy trend day ma dodatkowo: wolumen rosnący w kierunku wybicia i brak powrotu do środka IB przez min 2 okresy TPO.

3. Ignorowanie nakładania się Value. Jeśli dzisiejsze Value w 80% pokrywa się z wczorajszym, to nie ma nowego biznesu. Gra na wybicie jest skazana na porażkę. To jest dzień do rotacji, nie do trendu.

4. Rysowanie TPO na wykresie 1-minutowym. TPO to koncepcja 30-minutowa. Zejście niżej tworzy fałszywe Single Prints z powodu braku płynności, a nie prawdziwego odrzucenia. Zostań przy 30M TPO, a precyzję wejścia rób na Footprint.

Ćwiczenie mierzalne

Przez 10 sesji na ES lub DAX:

1. Oznacz codziennie: IB High, IB Low, POC TPO, VAH TPO, VAL TPO, czy są Single Prints na szczycie/dnie.
2. Sklasyfikuj dzień jako jeden z 5 typów.
3. Zapisz: co stało się po wybiciu IB (kontynuacja czy powrót)? Ile TPO minęło zanim wrócił?
4. Zmierz: jaki % dni typu Trend Day zamyka się poza IB w kierunku wybicia vs jaki % Normal Day wraca do POC.

Cel: zbudować własną statystykę skuteczności IB breakout na Twoim rynku.

Arkusz:
Data | IB Range | IB Range / ATR | Typ dnia TPO | Wybicie IB (T/N) | Kontynuacja % | Powrót do POC? | Wniosek

Po 10 dniach będziesz wiedzieć, czy Twój rynek szanuje IB, czy nie.

Sprawdź się

1. Czym różni się POC TPO od POC Volume i kiedy ta różnica daje Ci przewagę?
2. Zdefiniuj Initial Balance i podaj 2 reguły jego wykorzystania jako filtru trendu.
3. Co to jest Poor High i dlaczego nie powinieneś stawiać stopa tuż za nim?
4. Jakie są 3 cechy Trend Day vs Normal Day?
5. Co oznacza dzień z dwoma dystrybucjami (Double Distribution)?

Częste pytania

Czy Market Profile działa na WIG20/GPW, gdzie sesja trwa 8 godzin? Tak, ale musisz przeliczyć TPO na 16 okresów 30M, a nie 13 jak w USA. IB to nadal pierwsze 60 minut. Zasady Single Prints i Poor High działają identycznie, bo to psychologia aukcji, nie giełda.

TPO czy Volume Profile - co ważniejsze? Żadne nie jest ważniejsze. To dwie projekcje. Volume pokazuje, gdzie był kapitał, TPO pokazuje, gdzie był czas. Gdy oba POC pokrywają się w jednej cenie, masz Confluence - poziom o najwyższej wadze. Gdy się rozjeżdżają, patrz na Volume jako wiodący dla dużych graczy.

Czy muszę rysować TPO ręcznie? Nie. Platformy takie jak Sierra Chart, ATAS, NinjaTrader rysują automatycznie. Musisz jednak rozumieć logikę, żeby nie traktować liter jak wskaźnika. Litera to 30 minut czasu spędzonego na poziomie.

Co jeśli Market Profile pokazuje Single Prints, a Volume Profile pokazuje HVN w tym samym miejscu? To sprzeczność pozorna. Rzadkie, ale oznacza, że w krótkim czasie przeszedł ogromny wolumen (np. blok zleceń). TPO widzi krótki czas, Volume widzi duży kapitał. W takim miejscu przeważa Volume - to był jeden duży gracz, a nie długi proces akceptacji. Traktuj to jako poziom, ale z ryzykiem poślizgu.

---