Dźwignia

Definicja

Dźwignia to stosunek wartości nominalnej pozycji do kapitału, który broker blokuje jako depozyt zabezpieczający. Przy dźwigni 30:1 jedna jednostka depozytu kontroluje 30 jednostek ekspozycji. To nie pożyczka gotówkowa na rachunku — to mechanizm rozliczania wyniku od pełnej wartości nominalnej, a nie od wpłaconych środków. Limit dźwigni narzuca regulator, nie strategia: w EOG dla klientów detalicznych maksimum to 30:1 na głównych parach walutowych, 20:1 na głównych indeksach, 10:1 na złocie i surowcach, 5:1 na pojedynczych akcjach i 2:1 na kryptowalutach.

Jak to działa

Dźwignię liczy się jako wartość nominalna podzielona przez depozyt. Wynik pozycji to (cena wyjścia − cena wejścia) × liczba jednostek × mnożnik, pomniejszony o spread, prowizję i swap. Ryzykiem sterują trzy parametry: wielkość pozycji, odległość stop-loss i kapitał. Efektywna dźwignia to wartość nominalna pozycji podzielona przez kapitał własny — u brokera widzisz limit konta, ale realne ryzyko wynika z Twojego rozmiaru pozycji. Obowiązuje ochrona przed saldem ujemnym, więc strata na rachunku detalicznym nie przekracza wpłaconych środków.

Przykład

Kapitał 20 000 zł. Otwierasz 0,3 lota EUR/USD, czyli 30 000 EUR przy kursie 4,30 — ekspozycja około 129 000 zł. Efektywna dźwignia wynosi 6,45:1, więc znacznie mniej niż limit 30:1, choć broker zablokuje depozyt rzędu 1 000 EUR, czyli około 4 300 zł. Stop-loss 40 pipsów od wejścia: przy 0,3 lota jeden pips to 3 USD, więc strata wynosi 120 USD, czyli około 516 zł — 2,6% kapitału. Ten sam rachunek z pozycją 3 loty i bez stopa: ruch 400 pipsów w drugą stronę zjada depozyt i uruchamia stop-out.

W praktyce

Dźwignia ma znaczenie przede wszystkim przy ustalaniu wielkości pozycji. Praktyczna kolejność: ryzyko w złotych (1–2% kapitału), odległość stop-loss w pipsach, z tego wartość pipsa, na końcu liczba lotów. Dźwignia konta jest tu tylko ograniczeniem górnym — jeśli wyliczony rozmiar go przekracza, broker odrzuci zlecenie albo zażąda wyższego depozytu. Drugi koszt to swap: przy dźwigni 30:1 pozycja trzymana tygodniami generuje opłatę nocną, w środy potrójną. Trzeci: podatek 19% od zrealizowanego zysku (Belka), liczony od wyniku, nie od wartości nominalnej.

Anty-przykład / częsty błąd

„Mam dźwignię 1:500, więc mogę otworzyć dużą pozycję” — to odwrócenie logiki. Wyższa dźwignia nie zwiększa oczekiwanej stopy zwrotu, obniża tylko depozyt, przez co ten sam błąd w rozmiarze pozycji kosztuje więcej i szybciej. Typowy skutek: stop-loss ustawiony „bo tak wypada”, bez przeliczenia na złote, i jeden trade zabierający 20% kapitału. Drugi błąd: porównywanie ofert wyłącznie po maksymalnej dźwigni zamiast po swapie, spreadzie i jakości egzekucji.

Powiązane lekcje

Dźwignia i margin