Stablecoin
Kryptowaluta, która ma utrzymywać stałą wartość względem waluty, zwykle USD, dzięki rezerwom albo algorytmowi. De-peg bywa gwałtowny.
Definicja
Stablecoin to token krypto zaprojektowany tak, by utrzymywać stałą wartość wobec waluty, najczęściej dolara amerykańskiego. Emitent obiecuje wymianę w relacji 1:1, ale peg trzyma mechanizm rynkowy i zaufanie do rezerw, nie przepis prawa. Wyróżnia się stablecoiny zabezpieczone rezerwami (gotówka, bony skarbowe) oraz nadkolateralizowane długiem krypto. To NIE jest depozyt bankowy — nie obejmuje go gwarancja BFG ani nadzór bankowy w rozumieniu depozytu. Emisja zwykle biegnie równolegle w kilku sieciach, więc ten sam token występuje jako ERC-20, TRC-20 czy token na Solanie, z różnymi opłatami i różną płynnością.
Jak to działa
Peg utrzymuje arbitraż: gdy token kosztuje 0,998 USD, arbitrażysta kupuje go taniej i wymienia u emitenta po 1,00 USD. Emitent zarabia na oprocentowaniu rezerw — bony skarbowe USA dają przykładowo 4–5% rocznie — oraz na opłatach emisji i umorzenia. W modelu nadkolateralizowanym dług krypto o wartości przykładowo 150% wyemitowanych tokenów zabezpiecza peg, a spadek ceny kolateralu wyzwala likwidację. Modele algorytmiczne rezerw nie mają: peg podtrzymują kod i podaż, więc pętla runu może go zerwać w kilka dni.
Przykład
Masz 30 000 USDT po zamknięciu pozycji BTC i chcesz wypłacić pieniądze na konto bankowe. Sprzedaż BTC zleceniem market kosztuje spread 0,05%, czyli 15 USD. Wymiana USDT na złote to kolejne 0,1–0,3%, czyli 30–90 USD, a opłata sieciowa za transfer to 1–5 USD. Łączny koszt wyjścia z nominału 30 000 USD sięga 46–110 USD, czyli 0,15–0,37% wartości. Dla porównania w marcu 2023 USDC kwotowano chwilami około 0,87 USD.
W praktyce
Sprawdzaj cztery rzeczy: skład rezerw i częstotliwość atestacji (przykładowo miesięczne raporty dla USDC, kwartalne dla USDT), czy emitent ma zezwolenie na emisję w EOG zgodnie z MiCA (wymóg stosowany od 2024 r.), głębokość rynku w stresie oraz to, czy giełda wymienia token 1:1, czy tylko po cenie rynkowej. Ryzyko koncentracji jest realne: trzymanie całej płynności u jednego emitenta to jedna decyzja kredytowa, a nie dywersyfikacja. Podatkowo zamiana krypto na krypto jest w Polsce odrębnym zdarzeniem w PIT-38 ze stawką 19%.
Anty-przykład / częsty błąd
Traktowanie stablecoina jak lokaty albo konta oszczędnościowego: nie ma gwarancji BFG, nie ma nadzoru bankowego, więc niewypłacalność emitenta oznacza stratę bliską 100%, a nie 20% jak przy upadłości banku objętego gwarancją do 100 000 EUR. Drugi błąd to wiara, że kurs 1,00 na wykresie dowodzi wymienialności po 1,00 — w maju 2022 UST spadł poniżej 0,10 USD, a wcześniej był „stablecoinem algorytmicznym”.