60/40, All Weather, Permanent Portfolio i Golden Butterfly

DISCLAIMER: Treść edukacyjna, nie porada inwestycyjna, podatkowa ani prawna. Skonsultuj decyzje z licencjonowanym doradcą.

Wstęp: Dlaczego potrzebujesz portfela, który zarabia gdy Ty śpisz?

Jako trader jesteś uzależniony od własnej aktywności. Nie handlujesz - nie zarabiasz. To dochód aktywny. Portfel długoterminowy to dochód pasywny w sensie zarządzania: raz skonfigurowany, rebalansowany co kwartał, rośnie przez dekady gdy Ty skalpujesz.

Problem: jaki model wybrać? Internet jest pełen sprzecznych rad: “kup 100% akcji”, “kup złoto”, “kup obligacje”. W tej lekcji rozbierzemy 4 portfele, które mają udokumentowaną historię 50+ lat i przetrwały każdy kryzys.

Spis Treści

1. Portfel 60/40 - klasyk, który umarł i zmartwychwstał
2. Wzór 110 - wiek vs 100 - wiek
3. Permanent Portfolio Harry’ego Browne’a - portfel na koniec świata
4. All Weather Bridgewater Ray’a Dalio - Risk Parity
5. Golden Butterfly - ulepszona wersja permanent
6. Tabela porównawcza 4 portfeli
7. Dlaczego to ważne dla tradera
8. Jak zastosować w praktyce w Polsce (konkretne ETF)
9. Case Study: 100k PLN przez ostatnie 15 lat
10. Błędy początkujących
11. Ćwiczenia i Checklista

1. Portfel 60/40 - Klasyk

Alokacja: 60% akcje globalne / 40% obligacje globalne (lub US Aggregate).

Historia: Stworzony przez Williama Sharpe’a. Przez 100 lat dawał ~9.5% rocznie nominalnie w USA. W 2022 zaliczył najgorszy rok od 1937: -17% bo akcje i obligacje spadły razem.

Dla kogo: Dla leniwych i skutecznych. Jeśli chcesz 1 ETF, to VWCE nie jest 60/40. Potrzebujesz dwóch: 60% VWCE + 40% AGGH (obligacje globalne hedged).

Wzór wieku:

Tradycyjny wzór bankierów to:

`Udział_(akcji) = 100 - Wiek

Ale przy wydłużonej długości życia i niskich stopach, nowa szkoła to:

Udział_{akcji} = 110 - Wiek

Udział_{obligacji} = 100\% - Udział_{akcji}

Przykład: Masz 34 lata (jak nasz profil docelowy). Stara szkoła: 66% akcje / 34% obligacje. Nowa szkoła:110 - 34 = 76\%akcje, 24% obligacje.

Dla tradera agresywnego zalecamy 110-wiek, bo Twój kubełek tradingowy już jest super agresywny. Kubełek emerytalny może być zbalansowany.

2. Permanent Portfolio Harry’ego Browne’a (1970)

Harry Browne, libertarianin, stworzył portfel na 4 pory roku gospodarki:

• Pomyślność: Akcje rosną
• Inflacja: Złoto rośnie
• Deflacja / Recesja: Obligacje długoterminowe rosną
• Stagflacja: Gotówka (obligacje krótkoterminowe) ratuje

Alokacja: 25% akcje (VTI), 25% obligacje długoterminowe (TLT), 25% złoto (GLD), 25% gotówka (BIL).

Wyniki: 1970-2024 ~8.2% rocznie, max drawdown tylko -12.4% vs -51% dla S&P 500. Sortino 2x lepszy niż 60/40.

Wada: 25% złota to dużo, capuje zyski w hossie.

3. All Weather Ray’a Dalio - Risk Parity

Dalio zauważył, że w 60/40 90% ryzyka pochodzi z akcji. Akcje mają vol 16%, obligacje 5%. Jeśli ważysz kapitałem 60/40, ważysz ryzykiem 90/10.

Risk Parity waży ODWROTNIE do volatilności:

Waga_i = (1/σ_i/Σ(1/σ_j)

Oryginalny All Weather Bridgewater (uproszczony dla Kowalskiego):

• 30% akcje globalne
• 40% obligacje długoterminowe (15-20y)
• 15% obligacje średnioterminowe (7-10y)
• 7.5% złoto
• 7.5% surowce (DBC)

Dlaczego działa: Kiedy stopy rosną, long-term bonds cierpią, ale surowce i akcje ciągną. Kiedy deflacja, long bonds eksplodują w górę (duration).

Wzór na Risk Parity z lewarem: Bridgewater używa lewara 1.5-2x na obligacjach aby zrównać ryzyko. Ty nie musisz - po prostu dajesz więcej obligacji.

4. Golden Butterfly - Najlepszy dla Polaka?

Stworzony przez Tylera z PortfolioCharts jako poprawka Permanent. Dzieli akcje na dwie połowy:

Alokacja:

• 20% Large Cap US (S&P 500)
• 20% Small Cap Value (akcje małych spółek wartościowych)
• 20% obligacje długoterminowe 20y+
• 20% krótkoterminowe (1-3y)
• 20% złoto

Dlaczego Golden Butterfly jest ciekawy dla tradera? SCV (Small Cap Value) historycznie daje premię +2-3% nad S&P. Dodanie go to ukłon w stronę faktora value, który traderzy rozumieją. I ma mniejszy drawdown niż czysty 60/40.

5. Tabela Porównawcza - Dane 1970-2024, USD

Wniosek: Golden Butterfly ma prawie zwrot 60/40 z 30% mniejszą zmiennością.

6. Dlaczego To Ważne Dla Tradera?

Bo Twój portfel emerytalny NIE MOŻE być skorelowany z Twoim tradingiem.

Jeśli day-tradesz NAS100, a Twoje IKE to QQQ (NASDAQ ETF) - jesteś podwójnie long tech. Kryzys tech = tracisz dochód i emeryturę. To samobójstwo.

Trader potrzebuje portfela, który jest ujemnie lub zerowo skorelowany z jego stylem. Jeśli handlujesz akcjami growth, Twoja emerytura powinna być Golden Butterfly lub Permanent, który ma złoto i long bonds - aktywa rosnące gdy growth pęka.

7. Jak Zastosować w Praktyce w Polsce - Konkretne ETF UCITS

Nie możesz kupić VTI, TLT bez KID i podatku. Użyj UCITS:

Implementacja 60/40 dla Polaka (110-wiek dla 34 lat):

• 76% akcji: VWCE (IE00BK5BQT80) - akumulujący, TER 0.07%, globalny
• 24% obligacje: AGGH (IE00BDBRDM35) - Global Aggregate Hedged EUR, TER 0.10%

Implementacja Golden Butterfly PL:

• 20% Large Cap: SXR8 (IE00B5BMR087) - S&P 500 Acc, TER 0.07%
• 20% Small Cap Value: ZPRV (IE00BSPLC413) - US Small Cap Value, TER 0.30% lub AVUV przez IBKR jeśli masz dostęp
• 20% Long Bonds: DTLE (IE00B1FZS798) - US Treasury 20+ Y, TER 0.07%
• 20% Short Bonds: IB01 (IE00B14X4Q57) - T-Bill 0-1y
• 20% Złoto: 4GLD (IE00B8H15F13) - fizyczne złoto, TER 0.15%

Koszt total portfela: ~0.11% rocznie. Mniej niż jedna prowizja na CFD.

Rebalancing: Raz na kwartał sprzedajesz to co urosło >20% od targetu, kupujesz to co spadło.

8. Case Study: 100 000 PLN 2010-2025

Załóżmy że w 2010 emir.alobedi zainwestował 100k w 3 portfele i zapomniał.

60/40: 100k -> 298k PLN (9.0% CAGR) po przewalutowaniu, max DD w PLN -22% w 2022. Permanent: 100k -> 241k PLN (6.05% CAGR w PLN po kosztach), max DD -8.5% - spał spokojnie. Golden Butterfly: 100k -> 285k PLN, max DD -9% - najlepszy stosunek snu do zysku.

Różnica 57k PLN między 60/40 a Permanent to cena, jaką płacisz za spokojny sen. Dla tradera, który ma stres z tradingu, taniej jest spać.

9. Błędy Początkujących

1. 100% akcji bo “jestem młody”: Tak, masz 34 lata, ale Twój mózg nie wytrzyma -45% na IKE i -40% na tradingu jednocześnie. Kapitulujesz na dnie.
2. Kopiowanie All Weather bez zrozumienia duration: Kupujesz obligacje krótkoterminowe zamiast długich i dziwisz się, że nie hedge’ują w 2020. Duration ma znaczenie: DTLE ma duration ~17 lat, IB01 - 0.3 roku.
3. Mieszanie walut bez hedgingu: Masz wszystko w USD i płaczesz gdy PLN umacnia się 15%. Dla obligacji w kubełku emerytalnym wybieraj wersje hedged do EUR (AGGH) a nie unhedged.
4. Brak Small Cap Value w Polsce: “ZPRV ma niski wolumen”. Tak, ale alternatywa to brak ekspozycji na faktor. Użyj limit order, nie market.

10. Ćwiczenia Praktyczne

Ćwiczenie 1: Oblicz swój wiek i swój Udział_akcji wg wzoru 110-wiek i 100-wiek. Który jest bliżej Twojej tolerancji? Ćwiczenie 2: Wejdź na PortfolioCharts.com i zasymuluj 60/40 vs Golden Butterfly dla swojego kraju (niestety PL nie ma, użyj Germany jako proxy). Ćwiczenie 3: Sprawdź korelację: jak skorelowane są Twoje transakcje tradingowe (np. long NASDAQ) z VWCE? Jeśli >0.7, Twój portfel emerytalny powinien mieć więcej złota i obligacji.

11. Checklista

• Wybrałem model portfela (na start polecam Golden Butterfly dla tradera)
• Obliczyłem swój target akcji = 110 - wiek
• Znalazłem ETF UCITS dla każdego klocka (min 4 tickery)
• Sprawdziłem korelację mojego tradingu z portfelem długoterminowym
• Ustawiłem kalendarz rebalancingu: 15 marca, czerwca, września, grudnia
• Zrozumiałem Risk Parity: więcej obligacji = mniej ryzyka z akcji

Podsumowanie i Next Steps

Nie ma portfela idealnego. Jest portfel, który pozwoli Ci dotrwać.

• Chcesz max zysk i zniesiesz -30%? 60/40 z formułą 110-wiek.
• Chcesz spać jak dziecko i masz traumę po 2022? Permanent Portfolio.
• Chcesz best of both worlds i jesteś zaawansowany? Golden Butterfly.
• Chcesz portfel Ray’a Dalio z miliardami AUM? All Weather.

Dla większości traderów 34 lata: Golden Butterfly lub 60/40 z 20% dodatkiem złota to sweet spot.

W następnej lekcji nauczysz się najważniejszej umiejętności mechanicznej: rebalancingu i korelacji. Bo nawet najlepszy portfel bez rebalancingu staje się przypadkową mieszanką po 2 latach hossy.